Lương Thử Việc — Quyền Lợi Bạn Được Phép Đòi (Và Cách Đàm Phán)

Khoảnh khắc nhận được thư mời làm việc (Offer Letter) sau chuỗi ngày tìm kiếm căng thẳng luôn mang lại cảm giác vỡ òa hạnh phúc. Thế nhưng, khi đọc kỹ từng điều khoản, niềm vui của bạn bỗng khựng lại trước dòng chữ: "Mức lương trong thời gian thử việc là...". Con số đó trông có vẻ thấp một cách bất thường so với những gì hai bên đã trao đổi.

Nhiều bạn trẻ đã nhắn tin chia sẻ với tôi trong trạng thái hoang mang: "Chị Giang ơi, công ty đề xuất lương chính thức của em là 18 triệu đồng, nhưng sếp bảo trong 2 tháng thử việc chỉ trả 10 triệu để đánh giá năng lực thực tế của em đã. Như vậy có đúng quy định không chị?"

Với tư cách là một người làm nghề nhân sự lâu năm, tôi muốn nói thẳng với bạn một lần duy nhất: Điều này hoàn toàn không đúng luật, không bình thường và bạn hoàn toàn có quyền lên tiếng để bảo vệ lợi ích chính đáng của mình.

Luật pháp quy định thế nào về lương thử việc?

Để tránh bị doanh nghiệp chèn ép do thiếu thông tin, bạn cần nắm vững quy định cốt lõi tại Điều 26 Bộ luật Lao động 2019: Tiền lương của người lao động trong thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó.

Điều này có nghĩa là, nếu mức lương chính thức của bạn là 18 triệu đồng, mức lương thử việc thấp nhất mà pháp luật cho phép công ty trả cho bạn phải là 15.3 triệu đồng (tương đương 85%). Mọi hành vi chi trả dưới ngưỡng này đều là vi phạm pháp luật.

Hiện nay, để thu hút những nhân sự giỏi và thể hiện sự trân trọng tài năng, rất nhiều doanh nghiệp văn minh đã chủ động chi trả 100% lương ngay từ giai đoạn thử việc đầu tiên. Vì vậy, nếu một công ty đề xuất mức lương thử việc chạm sàn 85%, hoặc tệ hơn là dưới mức đó, bạn cần phải cân nhắc thật kỹ về văn hóa làm việc và mức độ tôn trọng luật lao động của họ.

Thời gian thử việc: Những giới hạn không được phép vượt qua

Không chỉ có lương, thời gian thử việc cũng bị giới hạn nghiêm ngặt bởi pháp luật tùy thuộc vào tính chất công việc:

• Tối đa 60 ngày: Đối với các công việc cần trình độ từ Cao đẳng, Đại học trở lên.
• Tối đa 30 ngày: Đối với các công việc cần trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ.
• Tối đa 180 ngày: Chỉ áp dụng riêng cho các vị trí quản lý cấp cao theo quy định của Luật Doanh nghiệp (như Giám đốc, Tổng giám đốc).

Lưu ý quan trọng: Mỗi doanh nghiệp chỉ được phép yêu cầu bạn thử việc một lần duy nhất cho một vị trí công việc. Hành vi kéo dài thời gian thử việc hoặc yêu cầu thử việc lại lần thứ hai vì lý do "chưa đánh giá được hết" là hoàn toàn trái luật.

Bản chất của các loại hợp đồng thử việc: Đâu là chiếc khiên bảo vệ bạn?

Hiện nay trên thị trường có các hình thức thiết lập mối quan hệ thử việc phổ biến sau:

Kiểu 1: Ký hợp đồng thử việc riêng biệt

Đây là hình thức phổ biến nhất tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Bạn sẽ ký một hợp đồng thử việc ngắn hạn (thường là 2 tháng). Khi hết thời hạn, nếu hai bên hài lòng, mới tiến hành ký hợp đồng lao động chính thức. Điểm hạn chế của hình thức này là công ty không bắt buộc phải đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) cho bạn trong 2 tháng này.

Kiểu 2: Ký hợp đồng lao động có điều khoản thử việc

Đây là hình thức chuyên nghiệp và có lợi nhất cho người lao động. Bạn sẽ ký một hợp đồng lao động chính thức ngay từ đầu, trong đó có một điều khoản ghi rõ thời gian thử việc là bao nhiêu ngày. Với hình thức này, theo luật, doanh nghiệp bắt buộc phải đóng BHXH cho bạn ngay từ tháng đầu tiên đi làm. Khi hết thời gian thử việc, nếu đạt yêu cầu, hợp đồng sẽ tự động tiếp diễn mà không cần ký thêm giấy tờ phức tạp.

Kiểu 3: "Làm thử" không ký kết giấy tờ

Đây là cái bẫy nguy hiểm nhất. Nhiều nơi bảo bạn cứ đến làm thử một vài tuần xem thế nào rồi mới ký hợp đồng. Tuyệt đối không chấp nhận điều này. Nếu không có giấy tờ văn bản làm bằng chứng, khi có tranh chấp xảy ra hoặc công ty đột ngột cho bạn nghỉ, bạn sẽ không có bất kỳ cơ sở pháp lý nào để đòi lại tiền công sức mình đã bỏ ra.

Những câu nói ngụy biện của HR và sự thật phía sau

Trong suốt quá trình tư vấn, tôi đã gặp không biết bao nhiêu lời giải thích mang tính "lách luật" từ phía nhà tuyển dụng:

• "Lương thử việc thấp hơn vì công ty phải mất chi phí đào tạo bạn từ đầu." -> Sự thật: Việc đào tạo nhân viên mới là trách nhiệm và chi phí vận hành mặc định của doanh nghiệp. Luật pháp đã tính toán điều này khi đưa ra con số 85%, công ty không được tự ý giảm sâu hơn.
• "Cứ làm tốt đi, sau 2 tháng thử việc công ty sẽ review tăng lương sau." -> Sự thật: Đừng bao giờ tin vào những lời hứa hẹn mông lung. Hãy yêu cầu ghi rõ con số lương chính thức cụ thể bằng văn bản hoặc email trước khi bạn đồng ý bắt đầu công việc. Một lời hứa không có giá trị pháp lý.
• "Vị trí của em cần thử việc 3 tháng." -> Sự thật: Trừ khi bạn ứng tuyển vào vị trí Giám đốc điều hành, còn lại mọi vị trí chuyên môn khác tối đa chỉ được thử việc 60 ngày (2 tháng).

Kịch bản đàm phán khéo léo để bảo vệ quyền lợi

Khi phát hiện offer lương thử việc dưới mức quy định hoặc chưa xứng đáng, hãy phản hồi một cách lịch sự, chuyên nghiệp nhưng vô cùng kiên định:

"Em rất cảm ơn anh/chị đã gửi lời mời nhận việc và cơ hội được đồng hành cùng công ty. Khi xem xét điều khoản thử việc, em thấy mức lương thử việc đề xuất đang là 12 triệu đồng so với lương chính thức 18 triệu đồng (tương đương 67%).

Theo quy định của Bộ luật Lao động hiện hành, lương thử việc cần đạt tối thiểu 85% mức lương chính thức, tương đương với 15.3 triệu đồng. Em rất hy vọng công ty có thể điều chỉnh lại điều khoản này để phù hợp với quy định chung, đồng thời giúp em có được sự an tâm tối đa để tập trung cống hiến ngay từ những ngày đầu tiên làm việc."

Nếu công ty vẫn kiên quyết từ chối điều chỉnh dù rõ ràng họ đang vi phạm pháp luật, tôi khuyên bạn nên dũng cảm bước đi. Một doanh nghiệp sẵn sàng vi phạm luật lao động ngay từ bước đầu tiên tiếp cận nhân sự thì rất khó có thể mang lại cho bạn một môi trường làm việc công bằng, lành mạnh và phát triển lâu dài.

Chúc bạn luôn sáng suốt và kiên định trên con đường sự nghiệp của mình.

Nếu bạn đang đứng trước một lời mời nhận việc, băn khoăn về các điều khoản trong hợp đồng thử việc hoặc cần một người có kinh nghiệm giúp bạn soạn thảo email phản hồi đàm phán một cách tinh tế nhất, hãy kết nối với tôi:

👉 Đặt lịch tư vấn và review offer cùng Hà Giang tại đây nhé →